ફર્ટિલાઇઝર સેક્ટરમાં ₹90,000 કરોડ સુધીના નવા રોકાણની તૈયારી, યુરિયા આયાત ઘટાડવાનો પ્રયાસ

ભારતનું યુરિયા ક્ષેત્ર નવા રોકાણ ચક્રમાં પ્રવેશી શકે છે. રેટિંગ એજન્સી ICRA મુજબ નવી યુરિયા રોકાણ નીતિના કારણે આગામી 6 મહિનામાં ફર્ટિલાઇઝર કંપનીઓ ₹80,000થી ₹90,000 કરોડ સુધીના મૂડીરોકાણ માટે પ્રતિબદ્ધ થઈ શકે છે. આ હેઠળ ઊભા થનારા નવા પ્લાન્ટ 3.5થી 4 વર્ષમાં કાર્યરત થવાની ધારણા છે, જેનાથી 2030-31થી દેશની યુરિયા આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.

હાલ 27% યુરિયા જરૂરિયાત આયાતથી પૂરી થાય છે

ICRA મુજબ 2025-26માં ભારતે પોતાની કુલ યુરિયા જરૂરિયાતનો લગભગ 27% હિસ્સો આયાત કર્યો હતો. દેશમાં યુરિયાની વાર્ષિક ઉત્પાદન ક્ષમતા 30.6 મિલિયન ટન હતી, જ્યારે માંગ લગભગ 39.9 મિલિયન ટન રહી હતી. નવી નીતિ હેઠળ ક્ષમતા વધવાથી આ તફાવત ઘટાડવાનો પ્રયાસ થશે.

નવી નીતિમાં વળતરની મર્યાદા ઘટી

નવી રોકાણ નીતિ હેઠળ કંપનીઓ માટે વળતરનો દાયરો અગાઉની સરખામણીએ ઘટાડવામાં આવ્યો છે. નવી નીતિમાં Return on Equity 12%થી 16% રાખવામાં આવ્યો છે, જ્યારે અગાઉની નીતિમાં તે 12%થી 20% હતો. ICRAના મતે વળતરનો દાયરો ઘટ્યો હોવા છતાં નવા પ્રોજેક્ટ્સ માટે ઋણ ચુકવણી અને વળતરના માપદંડ આરામદાયક રહી શકે છે.

ખર્ચ નિયંત્રણ અને 95%થી વધુ ક્ષમતા ઉપયોગ મહત્વનો

ICRAનું કહેવું છે કે નવા યુરિયા પ્લાન્ટ માટે પ્રોજેક્ટ ખર્ચ નિયંત્રણમાં રાખવું અને સતત 95%થી વધુ ક્ષમતા પર ઉત્પાદન કરવું ખૂબ મહત્વનું રહેશે. 1.27 મિલિયન ટનની ક્ષમતાવાળા સામાન્ય પ્લાન્ટ માટે નવી નીતિ હેઠળ EBITDA અગાઉની નીતિની સરખામણીએ ₹250-280 કરોડ જેટલો ઓછો રહી શકે છે.

ગેસ અને EPC ક્ષેત્રને પણ મળશે ફાયદો

• નવા યુરિયા પ્લાન્ટ્સ માત્ર ફર્ટિલાઇઝર ક્ષેત્ર પૂરતા મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ ગેસ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સાથે જોડાયેલા ક્ષેત્રો માટે પણ નવી તકો ઊભી કરશે.

• દરેક નવા 1.27 મિલિયન ટન ક્ષમતાવાળા યુરિયા પ્લાન્ટથી દૈનિક લગભગ 2.2 મિલિયન સ્ટાન્ડર્ડ ક્યુબિક મીટર ગેસની વધારાની માંગ ઊભી થઈ શકે છે.

• તેના કારણે ગેસ ટ્રાન્સમિશન કંપનીઓ, ગેસ ટ્રેડર્સ, LNG ટર્મિનલ, EPC કોન્ટ્રાક્ટર્સ અને ઔદ્યોગિક સાધનો બનાવતી કંપનીઓને નવા ઓર્ડર મળી શકે છે.

આયાતી LNG પર વધતી નિર્ભરતા જોખમ

ICRAએ ફર્ટિલાઇઝર ક્ષેત્રની આયાતી ગેસ પરની વધતી નિર્ભરતાને મુખ્ય જોખમ ગણાવ્યું છે. 2020-21માં ફર્ટિલાઇઝર ક્ષેત્રના ગેસ વપરાશમાં આયાતી LNGનો હિસ્સો લગભગ 64% હતો, જે 2025-26માં વધીને 85% થયો હતો. નવી યુરિયા ક્ષમતા ઊભી થતાં ગેસ સપ્લાયના સ્ત્રોતોમાં વિવિધતા લાવવી મહત્વપૂર્ણ બનશે.