ખેડૂતો લોન કેમ નથી ભરી રહ્યા? બેંકોની વધી ચિંતા, જાણો ચોંકાવનારો રિપોર્ટ

Agricultural Loans: ભારતીય બેંકિંગ સેક્ટર માટે હાલમાં એક ખૂબ જ ગંભીર અને ચિંતાજનક સ્થિતિ નિર્માણ પામી રહી છે. દેશના ખેડૂતોને આપવામાં આવતી કૃષિ લોન બેંકો માટે હવે એક મોટો પડકાર અને માથાનો દુખાવો બની ગઈ છે. સામાન્ય રીતે જ્યારે કોઈ બેંક ખેડૂતને ધિરાણ આપે છે, ત્યારે તે રકમ બેંક માટે એક સંપત્તિ (Asset) બની જાય છે. બેંક એવી અપેક્ષા રાખે છે કે આ નાણાં પર તેમને યોગ્ય વ્યાજ મળશે અને તેમના નફામાં સારો એવો વધારો થશે. પરંતુ, વર્તમાન પરિસ્થિતિ કંઈક અલગ જ ચિત્ર રજૂ કરી રહી છે, જ્યાં ખેડૂતો પાસેથી લોનની રકમ સમયસર પરત આવી રહી નથી.

તાજેતરમાં જ સામે આવેલા આંકડાઓ દર્શાવે છે કે કૃષિ ક્ષેત્રમાં ગ્રોસ નોન-પર્ફોર્મિંગ એસેટ (NPA) એટલે કે ફસાયેલી કે ડૂબત લોનનો રેશિયો 5.1% પર પહોંચી ગયો છે. આ આંકડો અન્ય ક્ષેત્રો જેમ કે ઔદ્યોગિક અથવા છૂટક (રિટેલ) લોનના 1.5% રેશિયો કરતાં ઘણો વધારે છે. જો આ વાતને એક સામાન્ય માણસની સરળ ભાષામાં સમજીએ તો, બેંકો દ્વારા ખેતીવાડી માટે આપવામાં આવતી દર 100 રૂપિયાની લોનમાંથી આશરે 5 રૂપિયા (એટલે કે 5.1%) ડૂબી જવાની અણી પર છે. તેની સામે, ફેક્ટરીઓ કે મોટા વ્યાપારીઓને અપાયેલી દર 100 રૂપિયાની લોનમાંથી માત્ર 1.5 રૂપિયા (1.5%) જ અટવાયેલા છે. આ આંકડાઓ સ્પષ્ટ કરે છે કે બેંકોને ઉદ્યોગોની સરખામણીમાં કૃષિ ક્ષેત્રમાંથી નાણાં પરત મેળવવામાં ભારે મુશ્કેલી અને નુકસાન થઈ રહ્યું છે.

હવે સવાલ એ ઊભો થાય છે કે આખરે કૃષિ ધિરાણ આટલો મોટો પડકાર કેમ બની ગયું છે? આ પાછળના મુખ્ય કારણો પર નજર કરીએ તો, વર્ષ 2024 થી લઈને 2026 વચ્ચેના સમયગાળામાં દેશના ઘણા ભાગોમાં હવામાનમાં મોટા પલટા જોવા મળ્યા છે. ક્યારેક કાળઝાળ ગરમી તો ક્યારેક કમોસમી ભારે વરસાદના કારણે ખેડૂતોના ઊભા પાકને ભારે નુકસાન પહોંચ્યું છે. પાક નિષ્ફળ જવાના કારણે ખેડૂતોની આવકમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. આ ઉપરાંત, વિવિધ રાજ્યોમાં આવતી ચૂંટણીઓ વખતે રાજકીય પક્ષો દ્વારા અપાતા 'લોન માફી' ના વચનોએ પણ આ સમસ્યાને વધુ વકરી છે. લોન માફીની આશામાં ઘણા ખેડૂતો હપ્તા ભરવાનું ટાળે છે, જેના પરિણામે આ કટોકટી 5.1% ના ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. બીજી તરફ, આ જ બે વર્ષના સમયગાળામાં કોર્પોરેટ અને વ્યાપારી ક્ષેત્રની આવક ખૂબ જ મજબૂત રહી છે. ઉદ્યોગોએ સારો નફો રળ્યો હોવાથી તેમણે બેંકો પાસેથી લીધેલા નાણાં સમયસર અને નિયમિતપણે ચૂકવી દીધા છે. આ જ કારણ છે કે કોર્પોરેટ ક્ષેત્રનો NPA ઘટીને માત્ર 1.5% થઈ ગયો છે. બેંકિંગ ઇતિહાસના નિષ્ણાતો આ સમયગાળાને વ્યાપારી લોન માટે અત્યાર સુધીનો સૌથી સલામત અને શ્રેષ્ઠ સમય માની રહ્યા છે.

આ સમગ્ર વલણ ખેડૂતો અને સામાન્ય જનતા બંને માટે ભવિષ્યની મોટી ચિંતાનો વિષય છે. જો આ જ રીતે કૃષિ લોન ડૂબતી રહેશે, તો આવનારા સમયમાં બેંકો ખેડૂતોને નવા નાણાં ધીરવામાં અચકાશે. બેંકો તરફથી સરળ ધિરાણ ન મળવાના કારણે નાના અને સીમાંત ખેડૂતોને નાછૂટકે ફરી એકવાર ગામના સ્થાનિક શાહુકારો પાસે જવું પડશે. આ શાહુકારો ખેડૂતો પાસેથી અત્યંત ઊંચા અને આકરા વ્યાજ દરો વસૂલે છે, જેના કારણે નિર્દોષ ખેડૂતો દેવાના એક એવા દુષ્ચક્રમાં ફસાઈ જશે જેમાંથી બહાર આવવું તેમના માટે અશક્ય બની જશે.

આ આર્થિક કટોકટીની અસર માત્ર ખેડૂતો પૂરતી સીમિત નહીં રહે, પરંતુ તેની સીધી અસર સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર પણ પડશે. બેંકોને કૃષિ લોનમાં જે મોટું નુકસાન જઈ રહ્યું છે, તેની ભરપાઈ તેઓ અન્ય માર્ગે જ કરશે. બેંકો આ નાણાંકીય ખોટ સરભર કરવા માટે સામાન્ય નાગરિકોને આપવામાં આવતી હોમ લોન, કાર લોન અને પર્સનલ લોનના વ્યાજ દરોમાં વધારો કરી દેશે. આટલું જ નહીં, લોકોએ બેંકમાં મૂકેલી ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) પર મળતા વ્યાજના દરો પણ ઘટાડી દેવામાં આવશે. ટૂંકમાં કહીએ તો, ખેડૂતોની આ મજબૂરી અને બેંકો દ્વારા ભોગવવામાં આવતા નુકસાનની કિંમત અંતે સામાન્ય માણસે પણ ચૂકવવી પડશે અને લોન મેળવવી વધુ મોંઘી બની જશે.

આ પણ વાંચોઃ ખેતી લોનના નિયમો બદલાશે: ગોલ્ડ લોન લેતા ખેડૂતો માટે શું નવું? જાણો 26 નવેમ્બરની ડેડલાઇન

આ પણ જુઓ

Watch onYouTube