ગુજરાતના ઉદ્યોગો માટે ગ્લોબલ તક! FTAથી ₹9.77 લાખ કરોડની નિકાસને મળશે વેગ

ભારત ઝડપથી પોતાના મુક્ત વેપાર કરારો એટલે કે Free Trade Agreements (FTAs)નું નેટવર્ક વિસ્તારી રહ્યું છે. હાલમાં ભારતે 38 દેશો સાથે 9 મુક્ત વેપાર કરાર કર્યા છે. વધતા વૈશ્વિક વેપાર નેટવર્કથી ગુજરાતના મેન્યુફેક્ચરિંગ અને સર્વિસ ક્ષેત્રને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં વધુ તકો મળી શકે છે. આગામી 10થી 12 જાન્યુઆરી 2027 દરમિયાન યોજાનારી 11મી Vibrant Gujarat Global Summitમાં પણ આ વેપાર કરારો અને ગુજરાતની ઔદ્યોગિક ઇકોસિસ્ટમને વૈશ્વિક બજારો સાથે જોડવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે.

ગુજરાતની નિકાસમાં પહેલેથી જ મોટો હિસ્સો

ગુજરાત ભારતનું સૌથી મોટું નિકાસકાર રાજ્ય છે અને દેશની કુલ માલ-સામાનની નિકાસમાં તેનો આશરે 25% હિસ્સો છે. FY2025-26માં ગુજરાતે US$110.6 અબજની વસ્તુઓની નિકાસ કરી હતી. FY2013-14માં ગુજરાતની નિકાસ ₹4.44 લાખ કરોડ હતી, જે FY2025-26માં વધીને ₹9.77 લાખ કરોડ થઈ છે. એટલે કે આ સમયગાળા દરમિયાન રાજ્યની નિકાસ બમણીથી પણ વધુ વધી છે. ગુજરાત પહેલાથી જ ભારતના FTA ભાગીદાર દેશોને US$37.8 અબજની કિંમતનો માલસામાન નિકાસ કરે છે, જે રાજ્યની કુલ નિકાસના લગભગ 34% જેટલો હિસ્સો છે.

FTAથી કયા ક્ષેત્રોને સૌથી વધુ તક

ગુજરાતના વિવિધ ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રો માટે FTA નેટવર્ક મહત્વપૂર્ણ નિકાસ તક ઊભી કરી શકે છે. ખાસ કરીને કેમિકલ્સ અને પેટ્રોકેમિકલ્સ, મરીન પ્રોડક્ટ્સ, એગ્રો-પ્રોસેસ્ડ ફૂડ, જેમ્સ અને જ્વેલરી, ટેક્સટાઇલ અને ગાર્મેન્ટ્સ, એન્જિનિયરિંગ તથા ઓટોમોબાઇલ ક્ષેત્રોને નવા બજારોમાં પ્રવેશનો લાભ મળી શકે છે. મુખ્ય FTA ભાગીદાર દેશોના બજારોમાં ગુજરાત સાથે સંબંધિત ક્ષેત્રોની કુલ આયાત માંગ US$1.08 ટ્રિલિયનથી વધુ હોવાનું જણાવાયું છે. આ ગુજરાત માટે નિકાસ વિસ્તરણની મોટી તક તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.

FTA હવે માત્ર ટેરિફ ઘટાડવા પૂરતું નથી

આધુનિક મુક્ત વેપાર કરારો માત્ર આયાત-નિકાસ પરના ટેરિફ ઘટાડવા પૂરતા મર્યાદિત નથી. તેમાં ડિજિટલ વેપાર, અવર-જવર, સ્થિરતા, સંશોધન અને રેગ્યુલેટરી સહયોગ જેવા ક્ષેત્રો પણ સામેલ થઈ રહ્યા છે. ભારતનું ધ્યાન હવે આ કરારોનો અસરકારક ઉપયોગ કરવા, નિકાસમાં વૈવિધ્ય લાવવા અને પ્રેફરન્શિયલ માર્કેટ એક્સેસનો લાભ જમીની સ્તરે બિઝનેસ સુધી પહોંચાડવા પર છે. આથી ઉદ્યોગો અને MSME માટે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં સ્પર્ધાત્મક રીતે પ્રવેશવાની તકો વધી શકે છે.

ભારતનું FTA નેટવર્ક સતત વિસ્તર્યું

છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારતે અનેક દેશો અને સમૂહો સાથે વેપાર કરારો આગળ વધાર્યા છે. ફેબ્રુઆરી 2021માં ભારત-મોરિશિયસ વચ્ચે CECPA, ફેબ્રુઆરી 2022માં ભારત-UAE વચ્ચે CEPA અને એપ્રિલ 2022માં ભારત-ઓસ્ટ્રેલિયા વચ્ચે ECTA કરવામાં આવ્યા હતા. માર્ચ 2024માં ભારતે EFTAના ચાર દેશો સાથે TEPA પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. ત્યારબાદ જુલાઈ 2025માં ભારત-બ્રિટન વચ્ચે CETA અને ડિસેમ્બર 2025માં ભારત-ઓમાન વચ્ચે CEPA પર હસ્તાક્ષર થયા હતા. જાન્યુઆરી 2026માં ભારત-EU FTAની વાટાઘાટો પૂર્ણ થઈ હતી, જ્યારે એપ્રિલ 2026માં ભારત-ન્યૂઝીલેન્ડ FTA પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા.

ભારતની કુલ નિકાસમાં પણ વધારો

ભારતનું વિસ્તરતું FTA નેટવર્ક દેશના વધતા નિકાસ આધાર સાથે જોડાયેલું છે. FY2025-26માં ભારતની માલસામાન અને સેવાઓની સંયુક્ત નિકાસ US$863.1 અબજની રેકોર્ડ સપાટીએ પહોંચી હતી. તેમાં US$441.8 અબજની માલસામાનની નિકાસ સામેલ હતી. FY2026-27ના એપ્રિલથી જૂન દરમિયાન સંયુક્ત નિકાસ US$232.37 અબજ રહેવાનો અંદાજ હતો, જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળાની સરખામણીમાં 11.37%નો વધારો દર્શાવે છે.

MSME અને ગુજરાતની ઔદ્યોગિક ઇકોસિસ્ટમ માટે તક

FTAનો લાભ મોટા ઉદ્યોગો ઉપરાંત ઉદ્યોગસાહસિકો અને મહિલા નેતૃત્વ હેઠળના MSME સુધી પહોંચાડવાનો પણ ઉદ્દેશ છે. ટેક્સટાઇલ, ચામડાના ઉત્પાદનો અને હસ્તકળા જેવી વસ્તુઓને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં વધુ સ્પર્ધાત્મક અને વાજબી કિંમતે નિકાસ કરવાની તક મળી શકે છે. ગુજરાત માટે આ કરારો રાજ્યને માત્ર મોટા નિકાસકાર રાજ્ય તરીકે જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ટ્રેડિંગ સેન્ટર તરીકે વધુ મજબૂત બનાવવાની તક ઊભી કરી શકે છે. જિલ્લા સ્તરની ઔદ્યોગિક ક્ષમતાઓને વૈશ્વિક વેલ્યુ ચેઇન સાથે જોડવાથી ગુજરાતની નિકાસ આધારિત વૃદ્ધિને વધુ વેગ મળી શકે છે.

આ પણ વાંચો: ખેતરથી સીધા ગ્રાહક સુધી પહોંચશે પ્રાકૃતિક ઉત્પાદનો! વલસાડમાં ‘પ્રભા’ કેન્દ્રની શરૂઆત

આ પણ જુઓ:

Watch onYouTube