અમેરિકાના 21માંથી 19 પ્રમુખો મિડ ટર્મ ચૂંટણી હાર્યા, ફક્ત બિલ ક્લિન્ટન અને જ્યોર્જ બુશ જ અપવાદ

અમેરિકાના રાજકારણમાં એક રસપ્રદ ઐતિહાસિક પરંપરા જોવા મળે છે. વ્હાઇટ હાઉસમાં જે પાર્ટીનો રાષ્ટ્રપતિ હોય છે, તે પાર્ટીને રાષ્ટ્રપતિના ચાર વર્ષના કાર્યકાળની વચ્ચે યોજાતી મિડટર્મ ચૂંટણીમાં મોટાભાગે નુકસાન થાય છે. પરંતુ અમેરિકાના રાજકીય ઇતિહાસમાં કેટલાક એવા પ્રસંગો પણ બન્યા છે જ્યારે સત્તાધારી પાર્ટીએ આ પરંપરા તોડીને બેઠકો વધારી છે. ખાસ કરીને 1998માં બિલ ક્લિન્ટન અને 2002માં જ્યોર્જ ડબલ્યુ. બુશના સમયની મિડટર્મ ચૂંટણીઓ આજે પણ મહત્વપૂર્ણ ઐતિહાસિક ઉદાહરણો માનવામાં આવે છે. બાકી અમેરિકાના છેલ્લાં 21માંથી 19 પ્રમુખ મિડ ટર્મ ચૂંટણી હારી ચૂક્યા છે.

મિડટર્મ ચૂંટણી શું છે અને તે કેમ મહત્વપૂર્ણ છે?

અમેરિકામાં રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી દર ચાર વર્ષે યોજાય છે. પરંતુ પ્રમુખપદનો કાર્યકાળ શરૂ થયાના બે વર્ષ બાદ કોંગ્રેસ માટે જે ચૂંટણી યોજાય છે તેને મિડટર્મ ચૂંટણી કહેવામાં આવે છે. અમેરિકાની કોંગ્રેસમાં બે ગૃહ છે. પ્રથમ હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ એટલે કે પ્રતિનિધિ સભા અને બીજું સેનેટ. પ્રતિનિધિ સભાની તમામ 435 બેઠકો માટે દર બે વર્ષે ચૂંટણી યોજાય છે. સેનેટની 100 બેઠકોમાંથી લગભગ એક તૃતીયાંશ બેઠકો માટે દર બે વર્ષે ચૂંટણી થાય છે. આ ચૂંટણી પ્રમુખ માટે મહત્વપૂર્ણ હોય છે, કારણ કે કોંગ્રેસમાં બહુમતી ગુમાવવાથી તેમની સરકાર માટે નવા કાયદા અને બજેટ સંબંધિત નિર્ણયો પસાર કરાવવાનું મુશ્કેલ બની શકે છે. મિડટર્મ ચૂંટણીને રાષ્ટ્રપતિના પ્રથમ બે વર્ષના પ્રદર્શન અંગે મતદારોના અભિપ્રાયના સંકેત તરીકે પણ જોવામાં આવે છે.

વર્તમાન પ્રમુખની પાર્ટી મિડટર્મ ચૂંટણીમાં કેમ હારે છે?

અમેરિકાના રાજકીય ઇતિહાસમાં મિડટર્મ ચૂંટણી દરમિયાન પ્રમુખની પાર્ટીએ પ્રતિનિધિ સભામાં બેઠકો ગુમાવી હોય તેવા અનેક ઉદાહરણો છે. તેની પાછળ મુખ્યત્વે બે કારણો જવાબદાર માનવામાં આવે છે.

પહેલું કારણ: પ્રમુખના પ્રદર્શન અંગે અસંતોષ

પ્રમુખના સત્તામાં આવ્યા બાદ તેમના ચૂંટણી વચનો, આર્થિક નિર્ણયો અને વાસ્તવિક કામગીરી અંગે મતદારો મૂલ્યાંકન કરવા લાગે છે. જો મોંઘવારી, રોજગારી, અર્થતંત્ર અથવા અન્ય મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર મતદારોમાં અસંતોષ હોય તો તેનો ફાયદો વિરોધ પક્ષને મળી શકે છે. આવા સંજોગોમાં કેટલાક મતદારો પ્રમુખની પાર્ટીને બદલે વિરોધ પક્ષના ઉમેદવારોને મત આપવાનું પસંદ કરે છે.

બીજું કારણ: વિરોધ પક્ષના સમર્થકોનું વધારે મતદાન

મિડટર્મ ચૂંટણીમાં સામાન્ય રીતે પ્રમુખપદની ચૂંટણીની સરખામણીમાં ઓછું મતદાન થાય છે. પરંતુ સત્તાધારી સરકારથી અસંતુષ્ટ વિરોધ પક્ષના સમર્થકો વધારે ઉત્સાહથી મતદાન કરવા બહાર આવે તો ચૂંટણીનું પરિણામ બદલાઈ શકે છે. બીજી તરફ, પ્રમુખપદની પાર્ટીના કેટલાક સમર્થકોમાં મતદાન માટેનો ઉત્સાહ ઓછો રહેવાની શક્યતા હોય છે. આ બંને પરિબળો મળીને સત્તાધારી પાર્ટી માટે મિડટર્મ ચૂંટણીને મુશ્કેલ બનાવી શકે છે.

1998માં બિલ ક્લિન્ટનની પાર્ટીએ કેવી રીતે પરંપરા તોડી?

1998ની મિડટર્મ ચૂંટણી અમેરિકાના રાજકીય ઇતિહાસમાં મહત્વપૂર્ણ ઘટના હતી. તે સમયે પ્રમુખ બિલ ક્લિન્ટન સામે મોનિકા લેવિન્સ્કી પ્રકરણને કારણે રાજકીય વિવાદ ચાલી રહ્યો હતો. રિપબ્લિકન પાર્ટી દ્વારા ક્લિન્ટન સામે મહાભિયોગની કાર્યવાહી આગળ વધારવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા હતા. જોકે, મતદારોના એક વર્ગમાં આ કાર્યવાહી પ્રત્યે નારાજગી જોવા મળી હતી. તેની સાથે અમેરિકાની મજબૂત આર્થિક સ્થિતિએ પણ ક્લિન્ટનની પાર્ટીને ટેકો આપ્યો હતો. પરિણામે ડેમોક્રેટિક પાર્ટીએ પ્રતિનિધિ સભામાં બેઠકો વધારી અને મિડટર્મ ચૂંટણીમાં સત્તાધારી પાર્ટીને નુકસાન થવાની સામાન્ય પરંપરા તોડી. જોકે, ડેમોક્રેટ્સ પ્રતિનિધિ સભામાં બહુમતી મેળવી શક્યા નહોતા

2002માં જ્યોર્જ બુશની પાર્ટીને કેમ મળી સફળતા?

Watch onYouTube